„Przypadkowa śmierć anarchisty” Dario Fo

Posted on 22. gru, 2010 by awitu in anarchizm, Europa, Książki, Wszystkie, Włochy

Na ulicach Europejskich miast demonstracje i zamieszki. Nie ominęło to także Włoch. Gdy patrzy się na obrazki z Rzymu mimowolnie na myśl nasuwają się wydarzenia z końca lat sześćdziesiątych, a wraz z nimi postać Giuseppe Pinellego, który zginął 15 grudnia 69r.

Ten włoski anarchista, działacz Anarchistycznego Czarnego Krzyża w czasie II wojny światowej walczył w antyfaszystowskiej partyzantce. Po wojnie pracował na kolei, był sekretarzem Mediolańskiego ACK. Uczestniczył w reaktywacji anarchosyndykalistycznego związku USI. Był esperantystą, antyklerykałem. Z racji swojego zawodu i możliwości darmowych przejazdów pełnił rolę łącznika. Znany był z tego, że nie popierał indywidualnych aktów terroru. Sprawnie zorganizował księgarnię w anarchistycznym klubie Ponte Della Ghisolfa.

W kwietniu 1969 r. podczas targów na dworcu centralnym w Mediolanie eksplodowały bomby. 8 sierpnia seria bomb podłożonych w pociągach tylko przez przypadek nie spowodowała masakry. O podłożenie ich policja oskarżyła dwóch anarchistów: Pinellego i Valpredę. Policja znała ich działalność, gdyż anarchistyczne Koło 22 Marca, do którego należał drugi z nich, od dawna było infiltrowane przez agenta policji faszystę Mario Merlina. Wydarzenia te poprzedziła fala strajków przeciw polityce rządu.

12 grudnia 1969 r., w piątek o godz. 16.37 w Banku Rolnym przy Pizza Fontana w Mediolanie wybuchła bomba, od której zginęło szesnaście osób a dziewięćdziesiąt jeden zostało rannych. Tego samego dnia wybuchły, niemal równocześnie, trzy inne bomby w Rzymie. Pierwsza – w centrali Krajowego Banku Pracy, druga – na schodach prowadzących do Ołtarza Ojczyzny; trzecia – w pobliżu Placu Weneckiego.

W momencie wybuchu Giuseppe Pinelli grał w karty w odległym od banku barze. Miał żelazne alibi potwierdzone także przez dwóch agentów policji, którzy go śledzili. Wieczorem poszedł do lokalu, gdzie zbierali się anarchiści. Wszedł akurat w momencie, gdy policja przeprowadzała rewizję i sprawdzała tożsamość obecnych. Został aresztowany w związku z zamachem bombowym na Piazza Fontana w Mediolanie. Przez trzy dni Pinelli był przesłuchiwany przez mediolańską policję bez obecności adwokata. Trzeciego dnia, tj. 15 grudnia, kilka minut po północy, Pinelli został wyrzucony z okna, z czwartego piętra komisariatu policji. Twierdzono, że Pinelli przyznał się do stawianych mu zarzutów, a później popełnił samobójstwo wyskakując z okna. W oficjalnym komunikacie podano, że stało się to podczas przesłuchania. Pinelli miał wyskoczyć przez okno z okrzykiem: „Koniec z anarchią”!

Kilka lat później wyszło na jaw, że zamachy na dworcu, w pociągach i w banku w Mediolanie przeprowadzili neofaszyści działający na zlecenie antyterrorystycznych komórek policji oraz wysoko postawionych wojskowych z kręgów prawicy. Nieprzypadkowo zamachy przeprowadzono w czasie trwania parlamentarnej debaty poprzedzającej głosowanie nad demilitaryzacją policji i odebraniem jej szeregu uprawnień. W 1979 r. skazano za dokonanie owych zamachów kilku policjantów i faszystów. Część skazanych zdołała uciec przed wydaniem wyroku sądu. Wznowiono więc śledztwo. Ponieważ zdaniem sądu w Bari śledztwo nie przyniosło wystarczających dowodów, w 1986 r. wydano wyrok uniewinniający wszystkich wcześniej skazanych. *

W 2001 roku za zamach na Piazza Fontana skazano 3 członków organizacji neofaszystowskiej. Jeden ze skazanych był również współpracownikiem włoskich służb specjalnych i CIA, a same zamachy były częścią tzw. „strategia napięcia”, która miała nie dopuścić do przejęcia władzy przez Partię Komunistyczną.

Do tych wydarzeń nawiązuje sztuka Dario Fo: „Przypadkowa śmierć anarchisty”. Uchodzi za jedną z najlepszych sztuk antypolicyjnych. Niewiele czytałam Fo, ale zazwyczaj jego sztuki mnie bawią, w przewrotny i sarkastyczny sposób potrafi poruszać tematy o których większość literatury milczy. Tym bardziej dziwi mnie, że tak niewiele z dzieł Fo zostało wydanych w Polsce. Tłumaczyć tę sytuację może nastawienie wydawnictw. Wydawnictwo Pruszyński i S-ka nie zamierza wydawać Fo, „Bo jego polityczne poglądy mogłyby nie przypaść do gustu polskim czytelnikom”, a wydawnictwo Słowo Obraz/Terytoria nie będzie go drukowało, gdyż „nie ma on w naszym kraju przyjaciół”.

Krótka, nadająca się na wieczorną lekturę sztuka, pełna ironii i swoistego humoru. W żartobliwy sposób opowiada o śledztwie prowadzonym po śmierci Pinellego. W roli demaskatora policji Fo stawia wariata mitomana. Tylko on jako społeczny parias i osoba niepoczytalna, a wiec nie podlegająca władzy policji może bez problemów wniknąć tam gdzie zwykli członkowie społeczeństwa nie mają wstępu – na komisariat i do głów osób odpowiedzialnych za to zabójstwo. Może zdemaskować, skłonić do wyznania prawdy, a nawet przeciągnąć na swoją stronę. Przybierając różne osobowości, wcielając się w różne postacie, wciąga nie do końca świadomych sytuacji policjantów w swoistą grę. W której próbując wymyślić linię swej obrony, plączą się w zeznaniach, przyjmują pomysły wariata aż do momentu gdy przyznają się do zbrodni.

Sztuka zaczyna się w pokoju przesłuchań na komisariacie policji w Mediolanie, gdzie komisarz Bertozzo przesłuchuje wariata oskarżonego o podszywanie się pod różne osoby. Wariat przekonuje komisarza, że ten nie ma nad nim władzy, jego działania i groźby są alogiczne. Po przesłuchaniu Wariat wraca do pustego pokoju przesłuchań gdzie znajduje kilku ważnych dokumentów dotyczących śmierci anarchista, który wypadł z okna podczas policyjnego przesłuchania w niejasnych okolicznościach. Mając te dokumenty wciela się w postać profesora Marco Maria Malipiero, pierwszego radcy Najwyższego Trybunału i wmawia komisarzowi że przybył na rewizję śledztwa. Od tej pory Wariat bawi się oficerami policji, obnażając ich hipokryzję, sprawdza jak daleko są w stanie posunąć się w kłamstwach by oddalić winę od siebie.

Książkę można nabyć w księgarni internetowej Bractwa „Trojka”.

Sztukę można obejrzeć też na youtube.